Henk Slabbekoorn werkt met veel enthousiasme aan de Drentse ambitie op het gebied van energie
Om netcongestie het hoofd te bieden en de energietransitie te versnellen, zet de Provincie Drenthe vol in op de ontwikkeling van zogeheten energiehubs. Een nieuw samenwerkingsverband moet het Noorden zelfs op de kaart zetten als één van de meest toonaangevende energieproeftuinregio’s van Europa en zo kansen creëren voor bedrijfsleven en onderwijs.
Volgens Henk Slabbekoorn, projectleider verduurzaming bedrijventerreinen & mkb bij de Provincie Drenthe, spelen energiehubs een belangrijke schakel in de energietransitie. „De overheid heeft het gebruik van hernieuwbaar geproduceerde elektriciteit gestimuleerd, maar de netbeheerder is te laat begonnen met het aanpassen van het stroomnetwerk. Daardoor kampen we nu met netcongestie: de vraag naar transport van elektriciteit is groter dan de capaciteit van het elektriciteitsnet. Netcongestie vertraagt de energietransitie, belemmert uitbreidings- en nieuwbouwplannen en zorgt voor een ongunstig vestigingsklimaat voor bedrijven en inwoners. In Nederland wachten 14.000 bedrijven op een nieuwe of zwaardere stroomvoorziening en elke maand komen er honderden nieuwe aanvragen bij.’’
Lokale balans
Energiehubs zijn lokale energiesystemen die het delen van hernieuwbare energiebronnen mogelijk maken. Door lokaal samen te werken met andere bedrijven, kan je de beschikbare capaciteit op het net op elkaar afstemmen. Zo verlaag je de piekmomenten en maak je gebruik van de rustige momenten. Slabbekoorn: „Met behulp van bijvoorbeeld een Energie Management Systeem kan een overschot aan opgewekte energie uit bijvoorbeeld zonnepanelen aangeboden worden aan een bedrijf dat op dat moment energie tekort komt. Overtollige energie kan aangeboden worden via een handelsplatform. De vraag wordt zo in balans gebracht met het aanbod.’’
Zo’n lokale energiehub is niet alleen een noodmaatregel om netcongestie tegen te gaan, maar in de nabije toekomst zijn energiehubs de basis van ons nieuwe energiesysteem 2.0, met lokale energiebronnen en lokale energiegemeenschappen.
Dankzij een subsidie van het Rijk kunnen provincies de totstandkoming van energiehubs versnellen en Provincie Drenthe is daar voortvarend mee aan de slag gegaan, gesteund door het Europese programma Interreg GRITH. Samen met bedrijven, Drentse gemeenten, netbeheerders en de NOM (de investerings- en ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland) is een uitvoeringsagenda opgesteld. Daarin staat hoe de provincie energiehubs ondersteunt. Slabbekoorn: „Om een energiehub mogelijk te maken, zijn een verdienmodel of business case, een samenwerking van drie of meer partijen, een organisatievorm en afspraken met alle betrokkenen nodig. Provincie Drenthe faciliteert de ontwikkeling van energiehubs met gratis advies, kennisbijeenkomsten en de Community of Practice Drents Net op Groen. We bieden ook ondersteuning aan Drentse gemeenten bij hun aanpak en beleid rondom energiehubs.’’
Kennis delen
De Community of Practice (CoP) is een netwerk van ondernemers, gemeenten, netbeheerders, experts en de provincie voor de ontwikkeling van lokale energiehubs in Drenthe. Elke maand is er een bijeenkomst, fysiek of virtueel, om kennis en ervaring te delen. Er worden experts uitgenodigd en initiatieven van deelnemers besproken. „Door van elkaar te leren, kunnen we versnellen’’, zegt Slabbekoorn. „De CoP bestaat inmiddels uit dertien initiatieven.’’
‘Lokale energiesystemen brengen vraag en aanbod in balans’
De projectleider wijst ook graag op het bestaan van virtuele energiehubs, een initiatief dat is ontstaan vanuit een samenwerking met verzekeraar Univé uit Assen. „Univé heeft van oudsher veel agrarische klanten. Op veel agrarisch vastgoed liggen nog asbestdaken, die niet meer verzekerbaar zijn. Dat kan agrarische ondernemers in financiële problemen brengen en levert een gezondheidsrisico op. Op initiatief van Univé en mede dankzij de betrokkenheid van gedeputeerde Henk Jumelet en het Drents Energiefonds wordt de mogelijkheid gecreëerd om asbestdaken van boerderijen te vervangen door daken met zonnepanelen. Zo wordt het gevaar van asbest weggenomen en worden agrariërs geholpen om duurzaam te ondernemen. Wanneer genoeg boerderijen deelnemen, krijg je een soort virtuele energiehub waarmee je in samenwerking met de netbeheerder, de belasting op het stroomnet kunt verminderen. We zitten nu in de pilotfase, als het hier lukt kunnen we als Drenthe het voorbeeld zijn voor heel Nederland.’’
Koploper worden
De energietransitie biedt volgens Slabbekoorn grote kansen voor het Noorden. Onder de naam PIOENN, een afkorting van Proeftuin Integraal Ontwerp Energiesysteem Noord-Nederland, werken partners in Noord-Nederland samen aan een toekomstbestendig energiesysteem. Slabbekoorn: „Met partners als netbeheerder RENDO, Rabobank, Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool, NOM, New Energy Coalition, Univé, Provincie Fryslân en VNO-NCW Noord werken we aan een weerbaar en onafhankelijk energiesysteem, dat gekopieerd kan worden in de rest van Nederland en Europa. Het Noorden kan hierin koploper worden. Als geboren Zeeuw kan ik het niet laten om de vergelijking te maken met het Deltaplan na de watersnoodramp. Die is ontstaan vanuit noodzaak en vooral door gewoon te beginnen. De kennis die daarmee is opgebouwd heeft Nederland wereldwijd een van de koplopers op het gebied van waterbeheer gemaakt. In het Noorden is alles aanwezig om een unieke positie te pakken in de energietransitie: een sterke focus op innovatie en kennis, regionale samenwerking en de wil om te bouwen aan een toekomstbestendige economie. Energie hoort ook bij ons: denk aan Gronings gas en in het verleden Drentse turf.’’
