Marike Hoekstra en Herbert Colmer
Er liggen forse uitdagingen voor verduurzaming van de industrie in Noord-Nederland (Delfzijl, Eemshaven en Emmen). Daarbij is het onder andere van belang om individuele wensen zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Maar, de praktijk is weerbarstig. Aansluiting op het net, de komst van waterstof, infrastructuur voor CO₂- transport en opslag, het vergunningentraject; het is niet eenvoudig om daadwerkelijk te verduurzamen.
De landelijke overheid onderkende de problemen en besloot in 2023 voor de 5 grote industrieclusters van ons land een aparte rol voor clusterregie in te richten, als schakel tussen Den Haag, de netwerkbeheerders en de industrie. Tjisse Stelpstra werd Clusterregisseur voor de industrie in Noord-Nederland.
Nieuwe stap
De Clusterregie Noord-Nederland (bekend onder de naam regiegroep) gaat per 1 januari 2027 over in de RINN: Regiebureau Industrie Noord-Nederland en zet daarmee een nieuwe stap. De RINN is onderdeel van het Nationaal Programma Verduurzaming Industrie (NPVI). „We vallen onder het Ministerie van Economische Zaken, maar het unieke is wel dat we een onafhankelijke rol vervullen”, geeft Marike Hoekstra aan. Zij is vanaf 1 januari 2027 de nieuwe directeur van het Regiebureau Industrie Noord-Nederland. Ze is al meer dan 20 jaar actief in de energiewereld en houdt zich al jaren bezig met verduurzaming. Marike:„ Onze clusterregisseur Tjisse Stelpstra heeft toegang tot de stuurgroep in Den Haag, waardoor we direct aandacht kunnen vragen voor zaken die minder goed gaan. Daarnaast kunnen we goed uitleggen wat in onze regio speelt.”
„Het industriecluster waarvoor wij actief zijn ligt in verschillende gemeenten en in twee provincies, met dezelfde problematiek en dezelfde kansen”, gaat Herbert Colmer van het RINN verder. Hij is programmamanager op het gebied van energietransitie, industrie en duurzaamheid en in verschillende rollen al jarenlang actief in de regio. „Wat we doen is een probleem signaleren, de vraag stellen hoe wat dat kunnen oplossen en of we elkaar daarin kunnen vinden.”
Prioriteiten
Zo helpt de regiegroep problemen rond infrastructuur te doorbreken, waar mogelijk vergunningstrajecten te versnellen, alles gericht om de industrie te helpen haar klimaatdoelen voor 2030 te halen. “Tegelijkertijd willen we voorkomen dat dit ten koste gaat van het investeringsklimaat en laten we een gezamenlijk geluid richting Den Haag horen”, zegt Herbert. „In de nabije toekomst gaan we een bedrijfsraad opzetten, die de prioriteiten voor onze agenda
EEW (Energy from Waste)
Als voorbeeld waar de regiegroep en diverse bedrijven elkaar vinden is EEW, waarover u elders in deze bijlage meer kunt lezen. EEW verwerkt niet recyclebaar afval op thermische wijze. De energie die daarbij vrijkomt gaat voornamelijk naar omliggende bedrijven op industrieterrein Oosterhorn en draagt daarmee bij aan vergroening van de chemische industrie. Om aan de stijgende vraag naar warmte, stoom en andere stoffen te voldoen moeten de huidige installaties van EEW op volle capaciteit blijven opereren. En juist daar zit een probleem. De overheid is namelijk van plan de verbranders van afval extra te gaan belasten, wat tot hogere kosten voor afvalleveranciers en afnemers gaat zorgen. „Samen met EEW en andere bedrijven die gebruik maken van de energie van EEW zetten we ons in om deze belasting van tafel te krijgen”, verduidelijkt Marike.
neer gaat zetten. Waar mogelijk proberen we zaken te verbinden en te adresseren, vanuit een industrieel perspectief. Dat ligt de ene keer op het gebied van infrastructuur, een volgende keer is dat het vergunningentraject.”
Na 3 jaar heeft de regiegroep haar waarde bewezen, zo vinden beiden. „Op beleidsniveau hebben we een aantal onderzoeken gedaan”, zegt Herbert. “Eén van de eerste opdrachten was het opstellen van de Cluster Energie Strategie (CES 3.0), waarin verschillende knelpunten zijn benoemd. Een bedrijf dat wil gaan verduurzamen loopt tegen allerlei obstakels aan. Dan probeer je met elkaar oplossingen te vinden en dat is over het algemeen niet eenvoudig, omdat je altijd met belangen en posities te maken hebt.”
Onzekerheid
Uit de onlangs opgestelde update van deze CES 3.0 blijkt dat bedrijven onverkort vasthouden aan hun verduurzamingsplannen, maar dat het moment waarop ze die plannen gereed hebben naar achteren verschuift, omdat er onzekerheid heerst. „Dat heeft allerlei oorzaken”, aldus Marike. „Zijn de materialen beschikbaar, is het betaalbaar, is er ruimte op het elektriciteitsnet, enzovoort. Veel bedrijven geven daarnaast aan dat ze zekerheid hebben voor drie tot vijf jaar, terwijl je voor bepaalde investeringen zekerheid voor vijftien jaar moet hebben. Kortom, vaak zijn de randvoorwaarden niet zodanig dat er daadwerkelijk stappen genomen kunnen worden om te verduurzamen. Maar, de bedrijven willen wel vooruit.”
Haalbaar
„Het verschil met drie jaar geleden en nu is dat we ‘back to reality’ zijn gegaan”, voegt Herbert toe. „Bedrijven richten zich op initiatieven die wel haalbaar zijn. Zo komt er op termijn waterstof beschikbaar, wat bijdraagt aan een verdere vergroening van de chemische industrie. Maar, in de tussentijd zoeken we naar oplossingen ter overbrugging. Dat getuigt van realiteitszin.” „Het ondernemersklimaat is lastig”, besluit
Wat houdt de Groninger Energieaanpak in?
Overheden, netbeheerders, Industrie en maatschappelijke partners in de provincie Groningen bundelen hun krachten binnen de Groninger energieaanpak, met als doel te komen tot een toekomstbestendig energiesysteem. Daarvoor zijn vier pijlers vastgesteld.
1. RES Groningen, dat zich richt op de regionale opwek van duurzame energie, door middel van zon en wind op land.
2. pMIEK, een programma dat de uitbreiding aan aanpassing van de energie infrastructuur in de provincie regelt.
3. Warmte, waarbij partijen samenwerken aan aardgasvrije wijken en duurzame warmteoplossingen.
4. Industrie. Deze pijler richt zich met name op de verduurzaming van de Groningse industrie.
Kijk ook eens op: www.groningerenergieaanpak.nl
Marike. „Als Regiebureau kunnen we de stem van de industrie en verduurzaming strakker organiseren richting Den Haag en daardoor meer invloed uitoefenen. Afgelopen zomer heeft de regiegroep samen met EEW een effectenanalyse gemaakt over de gevolgen van de CO₂-uitstoot van de bedrijven binnen het cluster, als het beleid rondom afvalstoffenheffing wordt doorgevoerd.” „Waar we over vijf jaar staan? Dan kijkt men met jaloezie naar Noord-Nederland, waar we de zaken goed geregeld hebben, waar energie voorhanden is en ruimte voor bedrijvigheid en waar we elkaar ondanks die schaalvergroting goed kennen. Dat is de kracht van de Noordelijke regio.”





