Anne Jochum de Vries
Een peuter die spelenderwijs leert bewegen. Iemand met een beperking die ontdekt hoe hij kan sporten. Ouderen die samen actief blijven. Ze ervaren allemaal wat bewegen kan brengen: gezondheid, ontmoeting en meedoen. Volgens Anne Jochum de Vries van Sport Fryslân wordt dat steeds belangrijker: ‘We moeten meer investeren in wat mensen gezond houdt en met elkaar verbindt.’
Sport en bewegen kunnen een grotere rol spelen in de samenleving dan we ze nu vaak geven, stelt Anne Jochum de Vries, sinds 2015 directeur-bestuurder van Sport Fryslân. “We denken bij sport en bewegen al snel aan conditie, prestaties of ontspanning. Maar de impact reikt verder. Het gaat ook over gezondheid, weerbaarheid en ergens bij horen. Juist in de transitie van zorg naar gezondheid kunnen sport en bewegen veel betekenen. Onderzoek wijst uit: investeren in bewegen loont.”
Actief op plekken waar gezondheid vorm krijgt
Dit wordt de komende jaren alleen maar belangrijker. Fryslân is een fijne plek om te leven, met sterke dorpen en wijken en een rijk verenigingsleven. Maar wat sterk is, blijft niet vanzelf sterk. De Vries: “Ruim 40 procent van de Friezen voelt zich matig tot ernstig eenzaam, meer dan de helft heeft overgewicht en de provincie vergrijst. Ook de motorische ontwikkeling van veel kinderen en jongeren vraagt aandacht. Tegelijkertijd neemt de druk op ons zorgsysteem toe.”
Daarom moet het volgens De Vries niet alleen gaan over goede zorg. “De winst zit juist in wat we kunnen doen voordat mensen in de spreekkamer van een zorgverlener terechtkomen.” Binnen de Friese Preventieaanpak werken gemeenten, zorgverzekeraar De Friesland en tal van andere partijen al samen aan een gezonde leefstijl, kansengelijkheid en een sterke sociale basis. Sport en bewegen zijn daarin belangrijke pijlers.
Over Sport Fryslân
Sport Fryslân zet zich al 61 jaar in voor sport en bewegen in Fryslân en is met 150 professionals actief in alle Friese gemeenten. Jaarlijks krijgen ruim 20.000 kinderen op 150 scholen goed bewegingsonderwijs en worden duizenden andere inwoners bereikt. Met programma’s en initiatieven voor jong en oud verbindt Sport Fryslân de lokale praktijk met provinciale doelstellingen en landelijke kennis. Met haar nieuwe strategie ‘De Klimroute naar 2029’ zet Sport Fryslân in op samenwerking, innovatie en goed werkgeverschap. Daarnaast verkent de organisatie nieuwe werkterreinen en samenwerkingen om kansen op het gebied van sport, preventie, zorg, onderwijs en welzijn beter te benutten.
Van wijk tot verenigingsleven
Voor Sport Fryslân begint preventie dichtbij inwoners. De Vries: “We zijn elke dag actief op plekken waar gezondheid vorm krijgt: op school, in de wijk, het dorp en bij de sportvereniging. Juist daar kun je vroeg het verschil maken.” Die lokale aanwezigheid levert veel op. “Onze mensen zien waar behoefte aan is, waar mensen afhaken én waar kansen ontstaan. Die kennis uit de praktijk is ontzettend waardevol.”
Soms is meedoen simpelweg een kwestie van ontdekken wat bij je past. Tijdens de Sportûnderfiningswike kunnen kinderen samen met een ouder of verzorger een week lang verschillende sporten uitproberen. De Vries: “In Noardeast-Fryslân en Dantumadiel kregen we zo 2.300 deelnemers in beweging. Inmiddels organiseren we ook in Heerenveen en Súdwest-Fryslân vergelijkbare evenementen. Maar dit is één voorbeeld. Uiteindelijk willen we iedereen in beweging krijgen: van jong tot oud, met of zonder beperking.”
‘Sport en bewegen zijn niet het antwoord op ieder maatschappelijk vraagstuk, maar kunnen wel een deel van de oplossing zijn.’
Het verenigingsleven is daarbij onmisbaar. Sportverenigingen zijn “het cement van de mienskip”, zegt De Vries. “Mensen komen er samen en voelen dat ze ergens bij horen. Maar een vereniging draaiende en aantrekkelijk houden gaat niet vanzelf.” De clubondersteuners van Sport Fryslân helpen verenigingen daarom om vrijwilligers te vinden en te behouden, nieuwe doelgroepen te bereiken met passend beweegaanbod en plannen te maken voor de toekomst.
Dat de kracht van de mienskip ook van onderop komt, laten de bloeiweken van Fryslân Bloeit zien. Een week lang organiseren inwoners in hun eigen dorp of wijk activiteiten rond gezondheid en ontmoeting: van samen bewegen tot een filmavond. Wat in 2023 begon in Wergea, verspreidt zich inmiddels over heel Fryslân. De Vries: “Mensen nemen zelf het initiatief en steken elkaar aan. Dát is een krachtige beweging. Wij helpen graag om die beweging verder te brengen.”
Geen enkele organisatie kan dit alleen
Gezondheid, eenzaamheid, kansengelijkheid en leefbaarheid houden zich niet aan grenzen tussen organisaties of beleidsterreinen. “Wij dus ook niet”, zegt De Vries. Sport Fryslân werkt daarom samen met alle Friese gemeenten, de provincie en organisaties uit onderwijs, zorg, welzijn en cultuur, zoals Doarpswurk en Keunstwurk. “Wij brengen onze kennis en ons netwerk mee, andere organisaties hun expertise. Zo kunnen we samen meer betekenen voor Fryslân.”
Beweeghummeltjes laat mooi zien hoe een lokaal idee breder kan worden benut. Het programma begon in één gemeente met spellen en materialen die peuters uitdagen om te bewegen. Inmiddels wordt de aanpak op ruim 140 opvanglocaties in Fryslân ingezet. “Andersom halen we landelijke kennis en programma’s naar Fryslân en zorgen we dat die lokaal terechtkomen.”
Sport Fryslân zoekt ook naar nieuwe manieren om mensen in beweging te krijgen. Beweegmakelaars wijzen inwoners de weg naar een geschikte activiteit. Het zelf ontwikkelde platform YnBeweging maakt sport, bewegen en locaties waar dat in de openbare ruimte kan, vindbaar en toegankelijk. De keuzes van gebruikers geven tegelijk inzicht in vraag, aanbod en waar nog kansen liggen. Ook verkent Sport Fryslân nieuwe werkterreinen, zoals het bedrijfsleven. De Vries: “Op de werkvloer liggen kansen om via sport en bewegen bij te dragen aan de duurzame inzetbaarheid van mensen.”
Een gezond, vitaal en verbonden Fryslân ontstaat niet vanzelf. Het begint op school, in de wijk, het dorp en bij de vereniging. De Vries: “Daar liggen kansen om te investeren in gezondheid, mensen bij elkaar te brengen en meer inwoners mee te laten doen. De uitdaging is die kansen samen nog beter te benutten.”
