Cosis ondersteunt mensen met een verstandelijke en/of psychische beperking. Die groep is heel divers: van jonge kinderen tot ouderen, met uiteenlopende hulpvragen. Uit recent onderzoek blijkt dat veel mensen in Drenthe en Groningen Cosis kennen, maar minder goed weten dat de organisatie ook kind- en jeugdzorg biedt. Daarom maken we kennis met twee expertisecentra waar kinderen en jongeren met een beperking dagelijks begeleiding en behandeling krijgen: EC Hoogeveen en EC Muntendam.
EC Hoogeveen: het kind staat centraal
In Hoogeveen is De Krulekoare al jarenlang een bekend begrip. Het dagcentrum maakt deel uit van EC Hoogeveen, een expertisecentrum waar kinderen met een verstandelijke of meervoudige beperking begeleiding en behandeling krijgen. Teamcoördinatoren Chantal Koster en Marjan Kristoffers vertellen over hun werk.
„Wij ondersteunen kinderen vanaf jonge leeftijd tot ongeveer hun achttiende jaar,” vertelt Chantal. „Geen enkel kind is hetzelfde en dat geldt ook voor de hulpvraag. Sommige kinderen hebben intensieve verzorging nodig en zijn rolstoelafhankelijk. Met andere kinderen werken we juist aan vaardigheden die hen kunnen helpen door te stromen naar het (speciaal) onderwijs. Wat ze gemeen hebben, is dat we allemaal werken aan persoonlijke doelen die we samen met ouders opstellen en regelmatig evalueren.” Marjan vult aan: „We zijn een behandelcentrum. Naast de begeleiders werken verschillende specialisten mee, zoals fysiotherapeuten en logopedisten. Zij dragen vanuit hun expertise bij aan de ontwikkeling van het kind. Zo ontstaat een sterk netwerk rondom het kind waarmee we kijken naar wat mogelijk is.”
Het expertisecentrum werkt bovendien nauw samen met speciaal onderwijs en reguliere basisscholen. Ook biedt het naschoolse opvang, logeren en vakantieopvang. Volgens Chantal vragen mensen regelmatig of het werk zwaar is. „Het vraagt veel van je. Je moet de hele dag alert zijn en de dynamiek is groot. Daar staat tegenover dat je veel geluksmomenten beleeft. Soms werk een kind maandenlang aan zijn of haar communicatie en zegt het opeens voor het eerst ‘mogge’ terug. Zo’n klein woordje voelt dan als pure magie.” Voor haar zit de voldoening vooral in het vinden van de juiste aanpak. „Ieder kind brengt een unieke puzzel mee. Als je ontdekt hoe je een kind kunt helpen om stappen te zetten, geeft dat enorm veel energie.”
‘Ieder kind brengt een unieke puzzel mee’
Ook voor Marjan draait het niet alleen om het kind, maar ook om de ouders. „Ouders kunnen onzeker, vermoeid of zelfs wanhopig zijn wanneer ze bij ons komen. Een beperking bij je kind roept veel vragen op en brengt een wereld van zorg en hulpverlening met zich mee. Het mooiste is wanneer we ouders daarin kunnen ondersteunen en naast hen kunnen staan, zonder direct te vertellen wat ze moeten doen.”
„Eindelijk iemand die luisterde”
Rikaa Hilberdink uit Hoogeveen is erg blij met de de Krulekoare . Haar zoon Revi (9) bezoekt het EC in Hoogeveen. „Toen we daar terechtkwamen was dat voor mij een verademing,” vertelt ze. „Daarvoor had ik allerlei instanties bezocht. Vaak voelde ik me niet gehoord. Bij het EC kreeg ik direct het gevoel dat mensen naast mij gingen staan. Ze zeiden niet wat ik moest doen, maar maakten duidelijk dat we samen wilden zorgen dat Revi gelukkig zou zijn. Dat was precies wat ik nodig had.”
Volgens Rikaa werd haar zoon vanaf het begin geaccepteerd zoals hij is. „Het EC voelt voor hem als een tweede thuis. Hij heeft er grote stappen gemaakt in zijn ontwikkeling. Inmiddels gaat hij zelfs twee dagen per week naar het speciaal onderwijs, met extra begeleiding.” Die stap brengt ook nieuwe vragen met zich mee. „Een schoolomgeving vraagt meer van een kind dan een beschermde setting. Daarom blijven we goed kijken hoe het gaat. Maar ik heb veel vertrouwen in de begeleiders en behandelaars van het EC.” Terugkijkend overheerst vooral dankbaarheid. „De dag dat ik samen met Revi de Krulekoare binnenstapte, zal ik altijd blijven herinneren. Vanaf dat moment voelde ik dat we er niet meer alleen voor stonden.”
EC Muntendam: veiligheid als basis
Aan de Middenweg in Muntendam ligt EC Muntendam, lokaal beter bekend als De Kluft. Dagelijks komen hier zo’n vijftig kinderen tussen de twee en achttien jaar. Binnen de zes groepen wordt gewerkt aan ontwikkeling, communicatie en zelfvertrouwen.
Zorginhoudelijk coördinator Titia Groen en persoonlijk begeleider Sharon Middelbos vertellen over hun werk „We hebben een heel diverse doelgroep,” zegt Sharon. „Van kinderen met een ernstige meervoudige beperking tot kinderen met autisme of complex gedrag. Sommige kinderen hebben één-op-één begeleiding nodig, anderen gebruiken het EC als opstap naar het speciaal onderwijs. Samen met behandelaars, zoals logopedisten en gedragswetenschappers, creëren we een omgeving waarin ieder kind zich op zijn eigen manier kan ontwikkelen.”
Volgens Titia is veiligheid daarbij de basis. „Voor veel kinderen met een beperking is de wereld onvoorspelbaar. Dat kan onzekerheid en spanning geven. Onze taak is om een veilige omgeving te bieden waarin kinderen stap voor stap de wereld durven te ontdekken.”
‘Onze taak is om een veilige omgeving te bieden waarin kinderen stap voor stap de wereld durven te ontdekken’
Communicatie speelt daarin een belangrijke rol. Sharon: „Begrijpen en begrepen worden opent deuren. Veel kinderen zijn niet-verbaal, maar dat betekent niet dat ze niet kunnen communiceren. Daarbij kunnen hulpmiddelen zoals pictogrammen of een spraakcomputer helpen. Tegelijkertijd vraagt het ook van begeleiders dat ze leren kijken naar de signalen die een kind geeft. Dat proces blijft altijd interessant.” Titia: „We delen in het team ingewikkelde situaties met elkaar en denken gezamenlijk na over oplossingen. Je werkt misschien op je eigen groep, maar de verantwoordelijkheid voor de kinderen voelen we samen.”
De groepen worden zoveel mogelijk samengesteld op basis van vergelijkbare ondersteuningsvragen. Dat maakt het mogelijk om begeleiding goed af te stemmen en kinderen van elkaar te laten leren. „Op de groepen werken altijd meerdere begeleiders,” vertelt Sharon. „Dat geeft ruimte om kinderen individueel te ondersteunen of in kleinere groepjes activiteiten aan te bieden. Vaak werkt dat beter voor de concentratie en ontwikkeling.”
Samen met ouders
Wanneer duidelijk wordt dat een kind een beperking heeft, komt er veel op ouders af. Naast emoties zijn er vaak vragen over opvoeding, gedrag, communicatie en dagelijkse zorg.
„Wij proberen echt naast ouders te staan,” zegt Titia. „We kunnen kennis delen, meedenken en een luisterend oor bieden. Maar andersom hebben we ouders ook hard nodig. Zij kennen hun kind als geen ander. Samen werken we aan hetzelfde doel: een gelukkig kind dat zich zo goed mogelijk kan ontwikkelen.”
Voor Sharon zit de grootste uitdaging vaak in het begrijpen van gedrag. „Het mooiste moment is wanneer je ontdekt wat er achter bepaald gedrag schuilgaat. Waarom doet een kind iets? Wat probeert het duidelijk te maken? Als je dat begrijpt, kun je veel beter aansluiten bij wat het nodig heeft.
”Soms ontwikkelen kinderen zich zo dat zij kunnen doorstromen naar het speciaal onderwijs. Dat zijn momenten waar medewerkers trots op zijn. „Bij een afscheid maken we vaak een fotoboek vanaf dag één,” vertelt Sharon. „Dan zie je hoeveel stappen een kind heeft gezet. Dat maakt ontzettend trots. ”Ook voor Titia ligt de grootste voldoening in de ontwikkeling die kinderen doormaken. „Soms vraagt dat om creativiteit en het loslaten van vaste patronen. Als je samen iets bedenkt dat werkt en een kind daardoor groeit of gelukkiger wordt, dan ga je met een goed gevoel naar huis.”
