vlnr: Ginette Hendriks, Marcel Niezen, Douwina Zwart
Het bestaande verbinden. Niet de klacht, maar de kracht van ieder mens moet centraal staan. Van zorg naar gezondheid. Meer nadruk op mentale gezondheid. Gezonde Marke in Drenthe: en bouwen aan veerkracht en eigen regie.
Binnen Gezonde Marke werken in Drenthe zorg-en welzijnsorganisaties, gemeenten, verzekeraars en inwoners samen aan de verandering van zorg naar gezondheid. Inzet is het betaalbaar, toegankelijk en beschikbaar houden van de juiste zorg.
Door te investeren in verbinding tussen het sociaal en het zorgdomein, door samen te bouwen aan mentale gezondheid met ervaringsdeskundigen en inwonersinitiatieven en door slimmer te werken. Het is de kunst waar nodig specialistische GGZ zorg beschikbaar te houden en waar het kan, te kiezen voor een andere aanpak. Vanuit de coalitie Mentale gezondheid en veerkracht binnen Gezonde Marke zetten de partners zich in om deze cultuurverandering te realiseren.
Er is al heel veel moois
Dat vraagt om een andere manier van denken en handelen, waarin lokale samenwerking tussen welzijn en zorg en inzet van ervaringsdeskundigheid belangrijke pijlers zijn. Elkaar beter weten te vinden en passender zorg of ondersteuning kunnen inzetten, helpt om minder appel op de GGZ te hoeven doen.
„Er zijn al veel mooie betekenisvolle initiatieven, zoals ‘Assen Bloeit’ en eerste Drentse herstelinitiatieven waar met inzet van ervaringsdeskundigen dichtbij plekken zijn die enorm helpen bij herstel, zingeving en veerkracht. Door meer gebruik te maken van elkaar, blijft de GGZ zorg toegankelijk voor mensen met complexe problematiek. Het automatisme om ieder mentale probleem direct aan te kaarten bij de huisarts en door te verwijzen naar de GGZ, is onhoudbaar en ook niet altijd de beste oplossing. Maar je moet wel weten wat er is en het weten te vinden, als inwoner en als professional. Daar zetten we op in”, stelt Douwina Zwart, programmamanager Mentale Gezondheid van Gezonde Marke.
Welzijn op Recept: een andere keuze „Daar hoort bij dat we behandeltrajecten ombuigen waar het kan, bijvoorbeeld door Welzijn op Recept (verwijzing naar een welzijnscoach) of door als patient in een gesprek met zorg- en welzijn-professionals te verkennen wat je op dat moment het meest nodig bent, wat de beste aanpak is.”
„Er is de afgelopen jaren heel veel voor en door mensen zelf ontwikkeld op basis van hun levenservaringen. De waarde daarvan moeten we beter verbinden naar andere professionals in zorg en welzijn”, stelt mede-oprichter van InBegrepen en lid van de Coalitieraad Mentale Gezondheid binnen Gezonde Marke, Marcel Niezen.
Vanuit eigen levenservaring is hij met hulp uit zijn dal geklommen en heeft zich ontwikkeld tot professioneel ervaringsdeskundige. Het collectief InBegrepen bundelt ervaringskennis als onmisbare schakel in een inclusieve samenleving. „Het is uniek dat we in Drenthe en Groningen die persoonlijke, ontwrichtende ervaringen van mensen uit de samenleving kunnen verbinden aan uitvoering en beleid. Zo maken we concreet hoe ervaringskennis bijdraagt aan duurzame systeemverandering.”
Contact is de basis
„We kunnen nu al een veel breder pallet van mogelijkheden aanbieden buiten de specialistische GGZ-zorg”, vertelt Ginette Hendriks, binnen Gezonde Marke coördinator Zelfregie en Herstelcentra. „Met ervaringskennis als bron van kennis en met tal van zelfhulp en herstelgroepen. Meer terug naar de basis: zorgen voor mentaal gezond en weerbaar opgroeien. Een omgeving creëren waarin mensen hun weg leren vinden, betekenis geven aan tegenslagen, leren praten over hoe je je voelt, ook als je eenzaam bent. Leren kwetsbaar te zijn, benoemen wat je kwetsbaar of angstig maakt. Kracht putten uit je beleving of ervaring, het delen en ervaren dat ook een ander problemen ondervindt. De waarde van persoonlijk inzicht en ervaringen delen, is dat je probleem herkend wordt en het perspectief biedt om te relativeren.
Vanuit die ervaring en emotie is ‘zelfhulp’ of georganiseerd regie nemen naar jouw probleem heel krachtig; gedeelde ervaringen zijn laagdrempelig en leerzaam. Blijven denken en handelen vanuit het oplossen van de kwaal, betekent voorbijgaan aan wat het leven is: leren omgaan met wie je bent. Laten we elkaar vertellen dat ieder mens, vooral mens is en dat je dus ook weer uit een ‘patiëntrol’ kunt stappen: je bent als mens van waarde met je kennis en talent. Je bent niet je diagnose, je bent mens. Zoals een bezoeker aan een herstelinitiatief een keer zei: ’Als ik hier de drempel stap, is iedereen even gek of even normaal.’ We zijn allemaal mens met onze eigen geschiedenis en ervaringen en zijn deel van de maatschappij. Daarin hebben we elkaar hard nodig.”
Kijken naar wat wel kan
De urgentie om te veranderen is er, stellen ze vast. Met Gezonde Marke willen ze zorgen dat het systeem van ‘geestelijke gezondheidszorg’ verandert. Kijk wat iemand wel kan, niet naar wat er niet kan. Dat legt bij iedereen een verantwoordelijkheid, ook bij professionals. Daarom stelt Douwina Zwart, „is het van belang dat we opleiding, onderwijs en overheden meenemen in verandering. Met elkaar moeten we ook slimmer werken. Meer gebruik maken van spraakgestuurde mogelijkheden in plaats van alles typen. Meer gebruik van online (zelf)hulp en behandelmogelijkheden.
En dat brede aanbod van zorg en welzijn inzichtelijk maken. Daarom bouwen we nu aan een platform, zodat dat aanbod met behulp van kunstmatige intelligentie voor iedereen sneller en makkelijker vindbaar is. Als je in jouw wijk of dorp iets zoekt over herstel, zelfhulp, welzijn of zorg, wil je weten wat daar aangeboden wordt, en zeker zijn van betrouwbare informatie en kennis.” Met elkaar kunnen we zorgen voor meer welzijn, veerkracht en mentale gezondheid van meer mensen in Drenthe. Iedereen heeft zelf of in zijn nabijheid met psychische of psychiatrische problematiek te maken. Mentale gezondheid is van ons allemaal.
Als we erin slagen om in Drenthe 4 van 1000 mensen eerder of anders op te vangen, dan kunnen we de specialistische zorg in de GGZ zo sterk houden dat de GGZ kan doen wat hij moet doen. Met elkaar bouwen aan een regio waarin mentale gezondheid klopt. Waarin we niet verdwalen in systemen, maar omkijken naar elkaar. Samen kunnen we in Drenthe laten zien dat de oplossing voor de GGZ voor de GGZ ligt.” Bij vragen: mentalegezondheid@gezondemarke.nl
