Joyce Bosma-Bakker en Janny Bijl
Hoe kan ik later zelfstandig blijven wonen? Hoe voorkom ik dat ik straks altijd alleen thuis zit? De landelijke campagne ‘Praat vandaag over morgen’ moet senioren eerder aan het denken zetten. Prima, zegt manager Joyce Bosma-Bakker van Aardema Thuiszorg. „Vaak gaat het in de zorg om reageren, als er al wat aan de hand is.” Maar gelukkig kan men dan wel bij Aardema Thuiszorg terecht voor passende wijkverpleging en dagbesteding.
De koffie is goed. Dat is altijd een prettig begin bij de dagbesteding, met z’n allen rond de lange tafel bij Aardema Thuiszorg in Nieuwehorne. Andries Veenstra (91) uit Jubbega wil straks het nieuwe biljart uitproberen. En de vrouwen? Loltsje Meester (75) – „Ik woon hier om de hoek” – kijkt vooral uit naar het potje Rummikub. „Maar biljarten, dat wil ik ook wel leren.”
Vooral is het er gezellig, zo met elkaar. De krant lezen, spelletjes, tuinieren voor wie het kan of misschien een rondje met een vrijwilliger op een duofiets, hier is altijd wat te doen. Loltsje Meester: „Anders zit je maar thuis de hele dag televisie te kijken.”
Zo heeft Aardema Thuiszorg zo’n twintig deelnemers, die op enkele vaste dagen in de week door een groep enthousiaste vrijwilligers naar Nieuwehorne worden gehaald. „En er kunnen nog mensen bij”, zegt Joyce Bosma-Bakker. Hiernaast is de organisatie vooral groot in de wijkverpleging, met vijf teams van gemiddeld vijf medewerkers die thuiszorg leveren in Heerenveen, Opsterland en Oost- en Weststellingwerf.
Praatje
De regio is groot, dus dat vraagt van medewerkers soms flink aanpoten. Maar haast, dát is volgens Bosma-Bakker nooit de bedoeling. „Natuurlijk plannen we routes zo effectief mogelijk. Maar onze mensen kijken niet voortdurend op de klok. Als een cliënt dat nodig heeft, kun je best even blijven voor een praatje. Dat loop je later wel weer in. Wij werken graag met ruime blokken. Anders ga je later nog even langs. Want: hoe zou jij willen dat jouw vader of moeder verzorgd wordt? Hou dat maar voor ogen…”
In die houding zit juist veel kracht van een organisatie als Aardema Thuiszorg, zegt wijkverpleegkundige Janny Bijl. „Het is hier overzichtelijk. Wij kennen elkaar en kunnen iedereen aanspreken. Ik zeg altijd: je bent alleen op route, maar je bent nooit alleen. Je kunt altijd een collega bellen, want we doen dit met elkaar.” Dat geeft motivatie. „Ons kent ons en ons ís hier ons.”
‘Te vaak het gevoel dat we er eerder hadden moeten zijn’
Nauw contact
Die sfeer klinkt door in de zorg voor cliënten: oog voor elkaar en samen. Dit geldt ook voor collega’s in de zorg, onder meer in de regionale netwerken voor palliatieve zorg en zorg voor mensen met dementie. Hiervoor heeft Aardema Thuiszorg twee casemanagers in dienst. Met andere organisaties in de thuiszorg lopen heldere afspraken. En met de huisartsen in vooral de dorpen heeft Aardema Thuiszorg korte lijnen. Bijl: „Wij kunnen snel even bellen voor overleg.” Andersom weten artsen ook Aardema Thuiszorg vlot te vinden.
Dat is belangrijk. Ouderen weten zelf lang niet altijd hoe zij zelf hulp kunnen inroepen en wachten daar soms lang mee. Dan komt er een eerste melding van een onbestemd ‘niet-pluisgevoel’ – zoals Bosma-Bakker het noemt – van familie, van een ander in de omgeving of van een arts. „Dan is het voor ons zaak om achter de voordeur te komen. Dat is soms lastig. En áls het dan lukt, heb je te vaak het gevoel dat we daar eigenlijk eerder hadden moeten zijn.”
Oog voor later
Het platteland verandert. Nieuwe inwoners maken vaak minder deel uit van een dorp. Dan valt het minder snel op, als er iets aan de hand is. Andersom is burenhulp minder vanzelfsprekend, als iemand ’t niet meer alleen redt.
Hoe los je dat op, nu het aantal ouderen en hiermee de vraag naar zorg toeneemt terwijl het steeds lastiger wordt om zorgmedewerkers te vinden? Natuurlijk, het blijft belangrijk om nieuwe medewerkers op te leiden. Bosma-Bakker: „Wij investeren dan ook in mooie mbo-trajecten met Firda.” Maar je moet eveneens kijken naar de inrichting van de zorg.
Gelukkig heeft de nieuwe generatie ouderen minder moeite met digitale middelen. „Dan kun je best een smartphone gebruiken om iemand op afstand te begeleiden.” Zo blijf je langer zelfstandig. Ook is ’t goed om te kijken in de omgeving. Is er een vrijwilliger die eens mee kan om samen een boodschapje te doen of een kop koffie te drinken? Janny Bijl: „Dat geeft toch een gevoel van vrijheid.”
Wat in ieder geval helpt, is dat senioren vroeger voorbereid zijn op later en zich niet laten verrassen. Hoe woon ik? Ken ik genoeg anderen? Hierover kan het dan bijvoorbeeld gaan in een bijeenkomst van een organisatie als Vrouwen van Nu. Bosma-Bakker: „Zo organiseren wij ook bijeenkomsten voor mantelzorgers bij Aardema Thuiszorg en zoeken aansluiting bij scholen.” Maar vanochtend is deze ruimte in Nieuwehorne het domein voor de ouderen in de dagbesteding. De Rummikub kan op tafel. Wietske van den Dam-Bos (82) uit Oudehorne doet een potje mee, maar gaat dan aan de slag met wat ze ’t liefste doet: sokken breien, in een razend tempo. Die gaan in de verkoop, onder meer bij het Flaeijelfeest. En daar verheugt iedereen zich op. „Dat was vorig jaar ook prachtig.”
