Directeur Richard Dijkstra
Sonac in Sumar bestaat 100 jaar en is even zolang een van de grootste werkgevers in de regio. Een eeuw industriële landbouwontwikkeling, van het allereerste Nederlandse destructiebedrijf tot producent van wereldwijde grondstoffen voor diervoeding, meststoffen, farmacie en in toenemende mate van hernieuwbare energie.
Sonac in Sumar, een moderne snoepwinkel voor technologen en techneuten die deze maand haar honderdste verjaardag viert. Met directeur Richard Dijkstra duikt Noordz in de rijke geschiedenis.
Aan de huidige Damsingel in Sumar stond al in 1912 vleesfabriek de Phenix, eigendom van de in Leeuwarden woonachtige Charles Nijveen. Als in 1922 de Vleeskeuringswet wordt ingevoerd, ziet hij met José Vigeveno en Marinus Kan unieke kansen voor een moderne fabriek. Ze verzoeken het gemeentebestuur in Sumar een beendermeelfabriek te mogen stichten, om dierlijke kadavers volgens de nieuwste inzichten en technieken hygiënisch te kunnen verwerken. Onder de naam NTF (Nederlandse Thermochemische Fabrieken) opent de fabriek in 1926 haar poorten. Het is de eerste verwerkingsfabriek voor de destructie van rundvee in ons land.
De vooruitgang stopt abrupt als de Duitse bezetter de fabriek in 1940 overneemt. De oorlog wordt een zwarte bladzijde. Twee van de drie oprichters van NTF, Vigeveno en Kan, overleven de oorlog niet. Ze overlijden in de concentratiekampen Westerbork en Bergen-Belsen. Van de trotse fabriek van weleer is weinig meer over. Na 1945 neemt ingenieur Prins de zware taak op zich om het ontredderde bedrijf nieuw leven in te blazen in de visie van de oprichters.
Al snel leidt zijn daadkracht tot een nieuwe fabriek, die in 1954 opent. NTF ontwikkelt zich snel en in 1965 volgt de uitbreiding voor het verwerken van veren en bloed. Een jaar later opent het eigen NTF-laboratorium haar deuren. Daarmee legt het bedrijf de wetenschappelijke basis voor haar producten diermeel en dierlijke vetten. In 2002 is het gedaan met de verwerking van kadavers in Sumar. In Sumar worden alleen nog slachtbijproducten zoals botten, ingewanden, bloed en veren verwerkt voor de productie van meel en vet. Door veranderingen in wetgeving werd het logisch kadavers op 1 centrale locatie te gaan verwerken Dat is de vestiging in Son geworden.
De NTF wordt in 1996 omgedoopt in Rendac, met vestigingen in Son en Sumar. Het bedrijf richt zich in Friesland volledig op de verwerking van dierlijke bijproducten tot hoogwaardige grondstoffen, voor onder mee diervoeding, petfood en meststoffen. Rendac is dan onderdeel van Sobelgroep, dat later opgaat in het Brabantse Vion. In 2014 wordt Rendac overgenomen door het Amerikaanse Darling Ingredients. Dan maakt ook de wereld kennis met de Friese grondstoffen uit Sumar onder de naam Sonac. Na de overname in 2014 door het Amerikaanse Darling Ingredients werd de basis voor verdere internationalisatie, innovatie en duurzaamheid verder versterkt.
Circulair en waardevol
De rijke geschiedenis van 100 jaar Sonac is een reis door de tijd van industriële innovatieve ontwikkeling en grote regionale impact. Directeur Richard Dijkstra, zoon van een Friese melkveehouder, realiseert zich het heel goed. Sonac vertelt het verhaal van de evolutie van de landbouw, waar een grote keten van bedrijven actief is, van boerenerf tot slachthuis, van verwerkingsbedrijf tot zuivelbedrijven en andere voedingsproducenten. Sonac maakt deel uit van die inmiddels wereldwijde keten, die zich in Sumar steeds verder specialiseert in verwerking van dierlijke bijproducten en reststromen tot waardevolle natuurlijke ingrediënten.
Want honderd jaar worden, betekent je voortdurend aanpassen aan nieuwe inzichten en strengere wetten en eisen. Maar vooral: kansen blijven zien zoals de ondernemende oprichters die ook zagen. Wat veel mensen zien als afval, zien we bij Sonac als waardevolle reststromen. Richard Dijkstra: „We zijn een circulair bedrijf. Van de circa veertig procent van dieren die wij als consument niet opeten, maken wij waardevolle producten en grondstoffen. De wettelijke grondslag wie wat in de verwerking van dieren mag doen en hoe je dat moet en kunt doen, is en blijft het uitgangspunt. Daarmee blijven we kansen zien voor een goede en gezonde toekomst.”
‘Een innovatief en circulair bedrijf als Sonac beweegt altijd mee in de tijd’
„We willen ook graag stappen zetten naar meer hernieuwbare energie, voor zowel onze eigen productie als voor de omgeving. Een innovatief en circulair bedrijf als Sonac beweegt altijd mee in de tijd: wat kan beter, hoe kun je minder water en energie verbruiken en minder uitstoten, hoe kun je samenwerken naar verduurzaming van bedrijf en omgeving.”
„Dat realiseert een ieder die hier werkt en in de omgeving is opgegroeid met de fabriek. Je ontkomt er niet aan dat we in bepaalde weersomstandigheden waarneembaar zijn qua geur, maar we blijven altijd investeren in schonere en betere processen en minimalisering van uitstoot, De impact op de omgeving qua geuremissie is door de vele investeringen en innovaties drastisch afgenomen.” En dat kan en hoort ook niet anders zo te zijn: de fabriek staat nu eenmaal waar ze al 100 jaar staat, tussen Sumar aan de ene, en Burgum aan de andere kant van het kanaal. Sonac zuivert al het water dat ze gebruikt in haar eigen waterzuiveringsinstallatie en mag het daarna weer op het kanaal lozen. Met een collega bedrijf verderop wordt bekeken of ook warmte terug gewonnen kan worden uit hetzelfde water, zodat minder gas nodig is.
Trots onderdeel van de omgeving
Generaties wisselen elkaar af en volgen elkaar op, ook binnen de muren van Sonac, dat al een eeuw lang een voornaam werkgever is. „Sonac is geworteld in Sumar en Burgum, we maken deel uit van de ontwikkeling en de toekomst van deze omgeving. Als modern bedrijf dat werk biedt aan nu 130 mensen binnen het bedrijf, maar daarnaast bij tal van toeleveranciers. In totaal biedt Sonac werk aan ongeveer 300 mensen. En we leiden veel mensen intern op: Sonac heeft een eigen geaccrediteerde operatoropleiding, als een van de weinige bedrijven in Noord-Nederland.”
Sonac steunt vanaf de oprichting ook het brede lokale netwerk van verenigingen en initiatieven. Wat we op ons bedrijfsterrein, in de fabriek en in de kantoren ook aanpassen en verbouwen, besteden we als het even kan uit aan lokale bedrijven. Dat is waar we trots op zijn, dit is wat we willen zijn: een vertrouwd en stabiel onderdeel van de omgeving.”
2026 is een prachtige mijlpaal voor Sonac. Richard Dijkstra onthult nog niet hoe dit feestelijke jaar er precies uit zal zien. Groots en ingetogen. „We vullen het in zoals we dat hier doen: met elkaar en voor elkaar.”
