Noord-Nederland is een regio waar actief wordt gewerkt aan nieuwe biobased en circulaire grondstoffenketens. Bedrijven, kennisinstellingen en overheden bundelen de krachten, innovaties worden getest en opgeschaald. Geen gemakkelijke weg, maar steeds vaker kunnen successen worden gemeld. Een voorbeeld van een innovatief bedrijf dat aan de vooravond staat van opschaling naar industriële schaal is Recell in Leek. Het bedrijf wint cellulose uit complexe reststromen en zet deze om naar industriële suikers, bron voor hoogwaardige grondstoffen die worden gebruikt in de bouw, chemische industrie en energiesector.
„Daarmee dragen we bij aan de overgang van een fossiele naar circulaire economie”, vertelt CEO Erik Pijlman. „Dat heeft een positieve impact op het milieu, we creëren nieuwe waardeketens, waarmee we op regionale schaal meer autonoom kunnen produceren en we doen dat bovendien op commerciële grondslag. Het moet geld opleveren, anders is het niet levensvatbaar.” Op die manier kan Recell onder andere bijdragen aan de transitie van de chemische industrie, een voor Noord-Nederland belangrijke sector.
Enorm potentieel
De cijfers bevestigen de woorden van Pijlman. Cellulosehoudend afval omvat papierhoudende reststromen die vanwege vervuiling of een onvoldoende zuiverheid niet door de papierindustrie kunnen worden hergebruikt. Deze belanden vervolgens in diverse afvalstromen, die hoofdzakelijk worden verbrand. In Europa betreft het jaarlijks 25 miljoen ton afval, waarbij de verbrandingskosten op circa 2 miljard euro liggen en zeker 85 miljoen ton CO₂ uitstoot. „Duur en schadelijk”, zegt Pijlman, „maar voor ons een enorm potentieel.” Industriële suikers kennen een groot aantal toepassingsgebieden, denk aan bio-kunststoffen, bio-reinigingsmiddelen en de ontwikkeling van duurzame brandstoffen.
Fabriek
„We zitten in de laatste fase van de ontwikkeling”, geeft commercieel directeur Ian Jordens aan. „Binnenkort start de bouw van een eerste fabriek op kleine schaal, we kunnen daar straks circa 2 kiloton aan industriële suikers produceren. Als dat goed functioneert, volgt al snel opschaling naar een 20 kiloton fabriek. Vervolgens gaan we over tot het uitgeven van licenties, want de potentie van industriële suikers is enorm, zo horen we continu van afnemende industrieën.”
Kracht van Noord-Nederland
Recell heeft inmiddels cellulose uit circa 70 afvalstromen getest. „Onze expertise zit hem in het converteren van een onzuivere stroom naar een stabiele suiker specificatie”, zegt Pijlman. „Technisch kunnen we dat goed en het mooie is dat het grootste deel ook economisch interessant is. De diverse facetten die nodig zijn om dit proces te doen slagen, komen in Noord-Nederland bij elkaar. Daarom zijn we hier ook gevestigd. De kennisinstellingen, het chemische cluster en andere bedrijven slaan de handen ineen en vullen elkaar aan. Dat tref je nergens anders in Nederland, ik zie dat echt als de kracht van Noord-Nederland.”
„Er is in Noord-Nederland een enorme drive en ondernemerschap om alternatieven voor de gestopte gaswinning te ontwikkelen”, vult Jordens aan. „Dat is ook nodig wanneer je buiten gebaande paden gaat acteren. Het komt in Noord-Nederland in veel projecten en innovaties samen. Recell draagt daar aan bij en profiteert daarvan. En vergis je niet, tijdens zo’n proces heb je enorm veel kennis en potentie nodig, dat zit in Noord-Nederland. In kennisinstellingen, sterke organisaties zoals Chemport, ontwikkelaars, enzovoort. Ik vergelijk dat wel eens met Silicon Valley, maar dan op het gebied van biobased grondstoffen en circulariteit.”
Kritische noodzaak
Van startup naar koploper, dat is de weg die Recell in de afgelopen jaren heeft gemaakt. „Tijdens zo’n traject komt er een moment waarop je beseft: dit kan weleens een echte gamechanger worden. Ik kan dat moment niet duiden”, zegt Jordens. „Maar toen we bericht kregen van een grote potentiële afnemer, die ettelijke kilotonnen gaat afnemen, werd duidelijk dat we voor dit bedrijf bezig waren met het vervullen van een kritische noodzaak.”
Pijlman: „De toets die je als startup moet doorstaan is of er vraag is in de markt. Daar valt of staat het mee. Een Duitse chemiereus heeft ons dat haarfijn uitgelegd, dat we echt met een goede ontwikkeling bezig zijn. Dat is voor mij de bevestiging geweest dat we op de goede weg zaten.”
Recell draagt daarmee bij aan de transitie van de chemiesector in Noord-Nederland. „Onze suikers dragen een ongekend duurzaam profiel als grondstof voor de transitie van onder andere de chemische industrie”, besluit Pijlman. „Bovendien zijn we niet afhankelijk van landbouwgrond om op grote schaal te produceren. Op die manier staat transitie voor duurzaamheid en autonomie, een transitie die Noord-Nederland grote kansen biedt.”
