Hoopgevend onderzoek naar de ziekte van Parkinson

prof. dr. Teus van Laar

Een nieuwe behandeling die het proces van de ziekte van Parkinson kan stoppen. Het lijkt te mooi om waar te zijn, maar dat is waar prof. dr. Teus van Laar, neuroloog bij het UMCG, al jarenlang onderzoek naar doet. Inmiddels wordt in nauwe samenwerking met CTC Netherlands het middel getest op patiënten. „Het is spannend en we zijn blij met het feit dat CTC Netherlands ons daarbij helpt, op die manier kunnen we gebruik maken van elkaars kracht”, aldus Van Laar.

CTC Netherlands ondersteunt bedrijven en medici bij het testen van nieuwe medicijnen in een vroege ontwikkelingsfase, de zogenaamde fase 1 en fase 2 klinische studies. Dat doet het bedrijf door bij zowel gezonde vrijwilligers als patiënten de veiligheid, werking en dosering van nieuwe geneesmiddelen te beoordelen. „CTC Netherlands is op het terrein van het UMCG gevestigd, dat maakt de lijntjes kort en dat werkt erg prettig”, geeft Van Laar aan.

Platform

Er vinden al jarenlang allerlei onderzoeken plaats naar de ziekte van Parkinson. Volgens Van Laar is Noord-Nederland daar uitermate geschikt voor. „Noord-Nederland telt circa 5.000 Parkinson patiënten, een interessante groep voor onderzoek. Alle ziekenhuizen in het Noorden hebben zich ruim 10 jaar geleden verenigd in het Parkinson Platform Noord-Nederland, waarbij het UMCG de spin in het web is voor het onderzoek betreffende de ziekte van Parkinson. De Parkinson vereniging stond aan de basis van dit platform, door de neurologen met interesse in de behandeling van Parkinson te ondersteunen met één Parkinsonverpleegkundige gedurende één jaar, waarna het ziekenhuis garant moest staan voor de verlenging van het contract. Het Parkinson Platform Noord-Nederland is de kickstart geweest voor een goede geïntegreerde Parkinsonzorg in Noord-Nederland en is nog steeds een fantastische ondersteuning voor alle Parkinson onderzoek dat we in het UMCG doen.”

„Om de ziekte van Parkinson te bestrijden is het nodig dat we het proces begrijpen en daar interventies op doen, waardoor het ziekteproces mogelijk gestopt kan worden”, vertelt Van Laar. „Op die manier is bijvoorbeeld ook de neurologische ziekte ‘Multiple Sclerose’ vrijwel geheel tot stilstand gebracht, iets wat jaren geleden nog ondenkbaar was. Bij de ziekte van Parkinson zijn we helaas nog niet zo ver.”

Nieuwe inzichten

Winterslaap

Op dit moment loopt er een belangrijke onderzoek naar een middel dat zijn oorsprong heeft in het Groningse laboratorium van prof. Rob Henning, een farmacoloog en ex-anesthesioloog, die z’n hele leven heeft gewijd aan het verschijnsel winterslaap bij dieren. „Hoe kan het dat dieren de hele winter in slaap blijven, waarbij het lijkt dat ze meer dood dan levend zijn en dan na maanden weer volledig normaal ontwaken zonder enige schade? De truc, zo blijkt uit zijn onderzoek, zit hem in het feit dat de ‘energiefabriek’, die in elke cel zit, bij dit proces een centrale rol speelt. Deze ‘energiefabriekjes’ in cellen spelen ook een rol bij Parkinson. Als er geen energievoorziening is, gaan celfuncties achteruit en kunnen cellen uiteindelijk sterven. Gebeurt dat in zenuwcellen in de hersenen, dan valt de communicatie tussen hersencellen uit, met alle gevolgen van dien. Wat we nu willen doen is om met behulp van een medicijn, het zogenaamde SUL-238, die energiefabriekjes weer te activeren. Dat wordt nu voor het eerst in de wereld in Groningen getest.”

Vroege fase onderzoek

Om het nieuw ontwikkelde medicijn te kunnen testen heeft Van Laar mensen nodig, die net de diagnose Parkinson hebben gekregen. Daarnaast zijn er bedden nodig om het onderzoek te kunnen uitvoeren, een soort mini-ziekenhuis gericht op onderzoek, en die vond hij bij CTC Netherlands. „Hoe prettig is het dat we naast het UMCG een Clinical Research Organization hebben, die gespecialiseerd is in de vroege fasen van geneesmiddelenonderzoek en medicijnen kan testen op patiënten en gezonde vrijwilligers.” Overigens was de zoektocht naar patiënten die mee wilden werken geen enkel probleem. „Zij vinden het belangrijk om bij te kunnen dragen aan een mogelijke oplossing van hun ziekte.” Naast de mensen en bedden verzorgt CTC Netherlands ook de enorme hoeveelheid papierwerk die bij dit soort onderzoeken komt kijken. “Bij alles wat we doen staat zorgvuldigheid voorop en CTC helpt ons daarbij.”

Hoopgevend

Terug naar het onderzoek. Van Laar: „Dankzij het gebruik van een speciale techniek kunnen we met behulp van een MRI scan van de hersenen meten of het nieuwe middel daadwerkelijk de ‘energiefabriekjes’ stimuleert. De resultaten daarvan kunnen we al na een maand zien, waar dat voorheen veel langer duurde.” Het medicijn wordt in eerste instantie op 45 patiënten getest, verdeeld via loting over 3 groepen; placebo (nepmiddel) of een lage of hoge dosering van het nieuwe medicijn. „Begin 2027 hopen we het onderzoek te kunnen afronden, waarbij de resultaten dan ruim voor de zomer bekend zullen worden. Als het medicijn doet wat we er van verwachten dan hebben we een wereldprimeur in Groningen. Het wordt spannend, maar de voortekenen zijn hoopgevend.”