Marieke van Kralingen en Rinske van der Schuit
In Noord-Nederland groeien nu de kinderen op, die later onze leraren, verpleegkundigen, ondernemers en vrijwilligers worden. De toekomst van deze regio wordt vaak besproken in termen van economie, woningbouw en bereikbaarheid. Maar uiteindelijk begint die toekomst bij kinderen die zich kunnen ontwikkelen, veilig voelen en de steun krijgen die zij nodig hebben. Marieke van Kralingen, bestuurder Cedin: „Daar ligt dan ook een gezamenlijke opdracht voor iedereen die hierin een bijdrage kan leveren.”
Noord-Nederland staat voor grote keuzes. „We spreken veel over brede welvaart, leefbaarheid, voldoende mensen om het werk te doen en een sterke economie”, stelt Marieke van Kralingen. „Maar bij Cedin zien we dat de toekomst van de regio minstens zo sterk wordt bepaald door iets anders: hoe kinderen vandaag opgroeien.”
Scholen zien verschillen tussen kinderen toenemen. Basisvaardigheden als rekenen en taal staan onder druk. Jongeren worstelen steeds vaker met mentale stress. Gezinnen die ondersteuning zoeken, krijgen vaak te maken met verschillende organisaties, regels en loketten.
Deze vraagstukken staan niet los van elkaar, aldus Van Kralingen. Ze komen samen in het leven van een kind. Een ouder kan een gesprek voeren op school over gedrag in de klas, contact hebben met een hulpverlener over zorgen thuis en tegelijk ondersteuning krijgen vanuit de gemeente. Al die gesprekken gaan over hetzelfde kind, maar zijn vaak niet vanzelfsprekend met elkaar verbonden. Dan verbrokkelt de steun.
Van Kralingen: „Kinderen hebben maar één jeugd. We kunnen het ons niet veroorloven om te wachten tot een kind vastloopt. Ik voel het als onze opdracht om eerder te zien wat nodig is en de omgeving rond kinderen sterker te maken.”
‘Een kind ervaart onderwijs, zorg en thuis niet als losse werelden’
Al 55 jaar werkt Cedin met kinderen, gezinnen en scholen in Groningen, Friesland en Drenthe. Vanuit onderwijsadvies, leerlingenzorg, dyslexiezorg en specialistische jeugdhulp ziet de organisatie dagelijks hoe nauw leren, welzijn en de thuissituatie met elkaar verbonden zijn.
Eerder versterken
Veel ondersteuning komt pas op gang, wanneer een probleem niet meer te missen is. Als een kind grote moeite heeft met lezen, niet meer meekomt in de klas of thuis en op school vastloopt. „Dan bieden wij altijd hulp om een kind weer op weg te helpen’’, zegt Rinske van der Schuit, directeur zorgdienstverlening bij Cedin. „Tegelijkertijd zien we iedere dag hoeveel verschil het maakt als problemen eerder worden herkend en kinderen, ouders en scholen tijdig de juiste ondersteuning krijgen.”
Als Cedin ziet dat op sommige scholen relatief veel kinderen worden aangemeld voor dyslexiebehandeling, wordt niet alleen gekeken naar de hulpvraag van individuele kinderen. Onderwijsadviseurs onderzoeken dan samen met scholen ook hoe het leesonderwijs verder kan worden versterkt, zodat toekomstige leerlingen eerder profiteren van die kennis.
„Preventie kan niet ieder probleem voorkomen’, zegt Van Kralingen. „Het betekent wel dat wij niet wachten tot specialistische hulp de enige uitweg is. Soms begint het verschil bij een leerkracht die goed kijkt, een ouder die zich gesteund voelt of een professional die op tijd de juiste vraag stelt.”
Geen losse werelden
Voor organisaties zijn onderwijs, zorg en opvoeding verschillende domeinen. Voor een kind niet. Wat thuis gebeurt, komt mee naar school. Wat een kind in de klas ervaart, werkt door in het gezin. Wie alleen naar één deel kijkt, mist een deel van het verhaal.
Ook in de jeugdhulp blijkt steeds weer hoe belangrijk het is om naar het hele verhaal te kijken. Ouders kennen hun kind. Leraren zien dagelijks hoe het leert en zich ontwikkelt. Zorgprofessionals brengen aanvullende kennis mee. Van der Schuit: „Als al deze perspectieven samenkomen, ontstaat een completer beeld en kan ondersteuning beter aansluiten bij wat een kind nodig heeft.”
Dat klinkt vanzelfsprekend, maar de praktijk is weerbarstig. Professionals willen hetzelfde voor kinderen, maar werken vaak vanuit verschillende organisaties, regels en systemen. Daardoor kijken zij soms ieder naar een afzonderlijk deel van dezelfde situatie.
Krachten bundelen
Wat te doen? De maatschappelijke uitdagingen in Noord-Nederland zijn te veelzijdig voor één aanpak of één organisatie. Bovendien verschillen de vragen per dorp, stad, school en gezin. Dat vraagt, zo stelt Van Kralingen, om professionals en organisaties die hun omgeving kennen en daaruit hun kennis met elkaar verbinden.
Cedin wil hieraan bijdragen door signalen uit de praktijk te delen en kennis uit onderwijs en zorg samen te brengen. Altijd samen met scholen, ouders, gemeenten, kinderopvang, zorgorganisaties en kennispartners. Van Kralingen: „Groter worden is daarbij niet het doel, maar van betekenis zijn op de plekken waar kinderen en gezinnen dat het hardst nodig hebben.”
Voor een gezin betekent die samenwerking dat het niet steeds opnieuw hetzelfde verhaal hoeft te vertellen. Voor een school betekent het dat passende kennis sneller beschikbaar is. Voor een kind betekent het dat ondersteuning beter aansluit bij wat er thuis en in de klas gebeurt.
„Een kind ervaart onderwijs, zorg en thuis niet als losse werelden”, benadrukt Van Kralingen. „Daarom moeten wíj ook kritisch kijken naar grenzen die we zelf hebben georganiseerd. Voor mij start die verandering achter onze eigen voordeur.” De toekomst van Noord-Nederland wordt immers niet alleen gemaakt in bestuurskamers of beleidstukken. „Die ontstaat ook in gezinnen, op kinderopvanglocaties en in klaslokalen. Daar waar een kind goed leert lezen, zich veilig voelt en hulp krijgt voordat het echt vastloopt. Nogmaals: kinderen hebben maar één jeugd.”
