Dokters- en apothekersassistente Wietske de Jong en huisarts en FHV-bestuurslid Maarten Kas.
De huisartsenzorg verandert. Verandering is niet altijd gemakkelijk. Maar het is nodig om goede, persoonlijke en toegankelijke zorg te kunnen behouden. De patiënt krijgt niet altijd zorg op dezelfde manier of van dezelfde persoon als ‘vroeger’, maar wel zo passend mogelijk: digitaal waar dat kan, dichtbij en persoonlijk waar dat nodig is, en met spoed wanneer het echt niet kan wachten.
„Vijfentwintig jaar geleden was ik assistente van de huisarts en zijn vrouw, degene die de praktijk schoonmaakte en wat verder moest gebeuren. Een manusje-van-alles. Die altijd bereikbare huisarts van toen is nu een drukke apotheekhoudende huisartsenpraktijk met twee huisartsen en zes assistenten met soms een paar honderd telefoontjes per dag. Mijn baan is veel drukker en inhoudelijker geworden. Mijn collega’s en ik zijn het eerste aanspreekpunt voor patiënten, we handelen veel meer zelf af in overleg met de artsen en spelen een centrale rol in de organisatie en uitvoering van de praktijk”, vertelt Wietske de Jong, al 25 jaar dokters- en apothekersassistente in Nij Beets. Met plezier, want „het gaat om wat we betekenen voor mensen, hoezeer ze ons vertrouwen en waarderen. Dat geeft voldoening.”
De erkenning dat je vertrouwd wordt en de waarde die je als team van een huisartsenpraktijk aan het leven van mensen toevoegt, is ook voor de Groningse huisarts Trudy Oldenhuis de kern van haar werk. Dat deelt ze met zorgcollega’s Maarten Kas, praktijkhoudend huisarts in Nij Beets en bestuurslid Friese Huisartsen Vereniging en met Paula Kleingeld, manager spoed bij Dokter Drenthe.
Het team in de praktijk
Maar de druk op de huisartsenzorg neemt steeds verder toe. Meer telefoontjes en meer en complexere zorgvragen. Het werk in de praktijk neemt daarbij toe door veel meer informatiestromen en door complexe declaratiesystemen. „We hebben minder tijd voor de patiënt”, stellen huisartsen Maarten Kas en Trudy Oldenhuis en doktersassistente Wietske de Jong. Gelukkig zeggen ze, heeft de huisartsenpraktijk nu ook meer mogelijkheden dan 20 jaar geleden. Er is meer specialisme en meer kennis in iedere praktijk, en er zijn meer mensen naast de huisarts gekomen om patiënten te kunnen helpen. Vroeger stond de huisarts voor je klaar, nu een heel team.
„Door meer vraag en minder beschikbare mensen in de zorg, moeten we wel ons uiterste best blijven doen om de zorg toegankelijk en beschikbaar te blijven houden voor iedereen”, zegt ook Paula Kleingeld. „Juist mensen die kwetsbaarder zijn en zich misschien ook minder snel melden bij ons, moeten we blijven zien, letterlijk. We moeten juist in deze hectische onzekere tijd van verandering blijven omzien naar elkaar. Dat kunnen wij als huisartsen(spoed)zorg niet alleen, het geldt voor ons allemaal; zorgverlener én inwoner.”
Schakelen tussen mens en digitaal
Als manager spoed bij Dokter Drenthe coördineert ze in die provincie de huisartsenspoedzorg in de avond, de nacht en het weekend. „Als de huisartsenpraktijk aan het eind van de dag sluit, nemen wij hun taak over. Maar wat kan wachten, kan wachten. Dus als een patiënt de volgende dag gewoon naar de eigen huisarts kan, dan zeggen we dat. Ook bij Dokter Drenthe stijgt het aantal telefoontjes, met zelfs een kleine tien procent per jaar. „Zeker in de zomermaanden, ook door meer toeristen en festivalbezoekers. Tussen half juni en half augustus alleen al hebben we 19.000 telefoontjes gehad. Een behoorlijk deel daarvan is echter geen spoed.” Wat volgens haar helpt, is de inzet van het zogeheten ‘digitale spreekuur’. Patiënten in Drenthe kunnen er bij spoedzorg voor kiezen om hun vraag digitaal te stellen, met behulp van een digitale vragenlijst en een chatfunctie met een huisarts. „Het blijkt dat dat voor een deel van de bellers een goede manier is om met de huisartsenspoedpost in contact te zijn. De patiënt krijgt direct advies van een huisarts en als het nodig is wordt hij natuurlijk gezien op de post. Het vermindert het aantal telefonische afhandelingen en patiënten voelen zich goed gehoord.”
Kunnen patiënten volgens haar, de huisartsen en hun assistenten op internet ook betrouwbare informatie vinden? Paula Kleingeld: „Dat kan zeker, want we begrijpen dat mensen soms bezorgd zijn of advies zoeken. Op internet zijn betrouwbare bronnen te vinden, zoals thuisarts.nl of moetiknaardedokter.nl.” Naast betrouwbare informatie speelt ook vertrouwen in wat je zelf kunt doen een rol. Moeten we als patiënten misschien iets vaker tot tien tellen? Paula Kleingeld: „Ik denk dat we de kwaliteit en bereikbaarheid van zorg in ons land mogen koesteren en dat we allemaal iets vaker mogen uitgaan van de kracht van onze zelfredzaamheid.” Dat begint bij weten wat je zelf kunt doen en wanneer je hulp nodig hebt. Betrouwbare informatie kan daarbij helpen, net als overleg met iemand in je omgeving. Zo dragen we ook als patiënten bij aan het toegankelijk houden van de huisartsenzorg.
Digitale spagaat
De huisartsen delen met elkaar de zorg om de digitale spagaat. Ze erkennen het belang en de noodzaak van digitalisering in de zorg, omdat het nodig is met minder mensen dezelfde kwaliteit van zorg te blijven leveren. „We hebben digitalisering hard nodig om de zorg toegankelijk te houden, dus waar mogelijk moeten we er zeker meer gebruik van maken. En ja, we moeten er allemaal mee leren omgaan”, stelt Trudy Oldenhuis. Ook Maarten Kas ziet de voordelen. „Het kan processen in de praktijk versnellen, complexe informatiestromen vereenvoudigen, administraties verbeteren en een hulpmiddel zijn in bereikbaarheid zoals met een e-consult of slimme chatfuncties.”
„En erkennen dat digitalisering niet de one-size-fits-all oplossing is voor ieder probleem in de zorg”, stelt Trudy Oldenhuis. En ze beamen daarbij allemaal dat de manier waarop de zorg in ons land is georganiseerd, overzichtelijker, beter en efficiënter moet.
Koester ook de verandering
Digitaliseren waar het kan, betekent voor zorgverleners en patiënten de balans leren vinden. Het gaat om de kern van zorg: omzien naar elkaar, luisteren en in gesprek blijven. Trudy Oldenhuis: “Goed blijven samenwerken, met alle zorg- en welzijnsmensen in dorp en wijk. Laten we koesteren wat we hebben opgebouwd, en zorgen dat wie zorg nodig heeft, altijd gezien en gehoord wordt. Ik geloof in veranderingsbereidheid en ben hoopvol dat we dat kunnen.”
Dit artikel is tot stand gekomen door de drie regio-organisaties voor huisartsen: DokNoord, Dokter Drenthe en Dokterszorg Friesland. Samen zetten wij ons in voor een toekomstbestendige huisartsenzorg in Noord-Nederland.
www.dokterszorg.nl
www.doknoord.nl
www.dokterdrenthe.nl
