Jelle Pama (staand) Corline ten Hoor en Peter Kuindersma (r)
Kwaliteit, duurzaamheid en efficiëntie staan al meer dan veertig jaar centraal bij de Friese woningbouwer VDM Woningen. Prefab houtskeletbouw speelt hierbij een grote rol. Het is een bouwmethode waarbij grote delen van een woning vooraf in de eigen fabriek worden geproduceerd. Het doordachte bouwproces wordt nu naar een hoger niveau getild.
“Ons bouwproces vindt grotendeels in ons eigen fabriek plaats. Dit zorgt voor een hoge bouwkwaliteit. Woningen zijn hierdoor op de bouwplaats in korte tijd wind- en waterdicht. Met minimale overlast en minder afhankelijkheid van weersomstandigheden”, vertelt Corline ten Hoor. Sinds twee jaar is ze innovator bij VDM Woningen. Vanuit de focus op duurzaam bouwen is Ten Hoor betrokken bij het project Biobased Starterswoningen. Dit project richt zich op de ontwikkeling van betaalbare en duurzame woningen voor starters.
Optimale en betaalbare starterswoningen
VDM Woningen werkt met het project Biobased Starterswoningen samen met BuildinG in Groningen, het kennis- en innovatiecentrum voor bouw en infra in Noord-Nederland, Ingenii Bouwinnovatie, Nieman Raadgevende Ingenieurs B.V. en Hanze Groningen. In de proeftuin van BuildinG zijn twee houtskeletbouwwoningen als testwoningen geplaatst. Ten Hoor: “Met de kennis en inzichten die we hier opdoen, streven we ernaar om een optimale en betaalbare biobased starterswoning te ontwikkelen. Daarmee dragen we bij aan een toekomstbestendige woningmarkt.”
Wachten is geen optie
Na de twee testwoningen worden er in eerste instantie twintig starterswoningen gerealiseerd die daadwerkelijk worden verkocht of verhuurd. “In de testwoningen hebben we sensoren geplaatst, waardoor we de materialen kunnen testen en verbeteringen kunnen aanbrengen. In de starterswoningen worden de materialen toegepast die het beste uit het onderzoek naar voren komen,” aldus Ten Hoor. “Alles met het oog op opschaling in Noord-Nederland.” Want de woningmarkt staat onder druk. Tegelijkertijd groeit de urgentie om duurzamer te bouwen, met minder grondstoffen en lagere CO₂-uitstoot. Volgens de initiatiefnemers van dit project is wachten geen optie meer.
“Laten zien dat het wél kan”
De samenwerking tussen bedrijfsleven, onderzoek en onderwijs is cruciaal. Jelle Pama, programmaleider kennis en innovatie bij BuildinG, ziet de campus als een ideale testomgeving. “Je kunt allerlei redenen bedenken waarom iets niet kan,” aldus Pama. “Maar wij geloven in dóen. Hier kunnen we de drempels benoemen én aanpakken. We werken bij BuildinG aan thema’s zoals, circulariteit, klimaatadaptatie, constructieve veiligheid en digitalisering. Dit project is onderdeel van het landelijke programma Toekomstbestendige Leefomgeving, waarbij het niet alleen gaat om techniek, maar ook om sociale innovatie. De ambitie is er al lang, maar de praktijk blijft soms achter. Dit project laat zien dat het wel kan: gezond, ecologisch én betaalbaar bouwen.”
Maar wat is een biobased woning dan precies?
De woningen bestaan uit een prefab houtskeletsysteem van VDM Woningen, met biobased isolatiematerialen zoals houtvezel, hennep, vlas, cellulose of bermgras. De gevelbekleding is eveneens van hout. “We kijken niet alleen naar het materiaal, maar ook naar de toepassing,” benadrukt Peter Kuindersma, onderzoeker en innovator bij Ingenii Bouwinnovatie. “Brandveiligheid, vochtgedrag en regelgeving zijn een integraal onderdeel van het onderzoek.” Kuindersma houdt zich dagelijks bezig met het grondstoffenvraagstuk. “We willen af van schaarse, vervuilende materialen. Biobased bouwen biedt een alternatief, mits goed doordacht. De kennis die we hier opdoen, is toepasbaar voor starterswoningen, maar net zo goed voor andere woningtypen.”
Betaalbaar en aantrekkelijk voor starters
Hoewel biobased materialen soms als duurder worden gezien, nuanceren de betrokkenen dat beeld. “De prijs is één aspect, maar men vergeet vaak de meerwaarde op andere gebieden, zoals het prettige binnenklimaat en een lagere milieu-impact,’’ vervolgt Kuindersma. Uit ervaringen blijkt bovendien dat starters steeds meer bewust kiezen. “Jongeren vinden circulariteit en klimaat steeds belangrijker,” zegt Pama. “Tegelijkertijd moet het betaalbaar blijven. Daarom ontwerpen we vanuít de biobased visie, niet als extraatje.”
“Meer comfort en een gezonder binnenklimaat”
Toekomstbestendig bouwen? Hier én nu!
Voor VDM Woningen betekent toekomstbestendig bouwen concreet: in 2030 minimaal 30 procent bouwen met biobased materialen, met een sterk gereduceerde CO₂-uitstoot en een volledig energieneutrale fabriek. “Elke dag een beetje beter,” aldus Ten Hoor. Kuindersma vult aan: “We moeten kennis delen, opleidingen meenemen en ook kleinere aannemers betrekken. Alleen samen kunnen we deze transitie maken. Eigenlijk komt het erop neer dat ons hele maatschappelijke, sociale, economische systeem mee doet.” De boodschap van het project is helder: biobased bouwen is geen toekomstmuziek meer. Het gebeurt hier en nu. Op Zernike Campus in Groningen. En straks, als het aan de initiatiefnemers ligt, in heel Noord-Nederland.
Meer weten? Bezoek o.a. de websites:
www.vdmwoningen.nl, www.building.nl en www.toekomstbestendigeleefomgeving.nl
