Richard Hovenga (plant manager) en Jan Jaap Folmer
Het is uniek in de wereld. Nergens anders wordt moeilijk te verwerken gemengd plastic afval – vaak in combinatie met textiel – op industriële schaal omgezet in palen, planken en balken die direct toepasbaar zijn in de openbare ruimte én aan het einde van hun levensduur opnieuw recyclebaar zijn. In Farmsum staat de circulaire DEMO-fabriek van UPPACT | The UnWaste Company, waar oprichters Jan Jaap Folmer en Michel Walstock zichtbaar trots een rondleiding verzorgen.
In een grote installatie, de zogeheten UnWastor, verdwijnt gemengd plastic en textiel dat anders zou worden verbrand. Via een ingenieus, volledig mechanisch proces, ontstaan robuuste, kwalitatief hoogwaardige en 100% recyclebare bouwmaterialen. Producten die inmiddels al de interesse hebben gewekt van uiteenlopende afnemers.
„Daarnaast zijn we met verschillende partijen in gesprek om te onderzoeken of we ook specifieke producten kunnen ontwikkelen die aansluiten bij hun toepassingen”, vertelt Folmer. „Denk aan duurzame havenvoorzieningen, zoals gordingen die de impact van aanmerende schepen opvangen aan de kade. Daarvoor starten we binnenkort een pilot in de haven van Delfzijl.”
Onderzoek en marktontwikkeling
Ook op kennisniveau wordt samengewerkt. „We zijn in overleg met de Rijksuniversiteit Groningen,” vult Walstock aan. „Zij onderzoeken voor ons hoe deze producten via verschillende marktsegmenten kunnen worden afgezet, bijvoorbeeld richting bouwmarkten of andere toepassingen. De mogelijkheden zijn breed – nu is het zaak om de juiste markten te bereiken. Dat is de afgelopen maanden al goed op gang gekomen.”
UPPACT ziet vooral kansen in de inrichting van pleinen, parken en kades. „Onze producten zijn geschikt voor straatmeubilair, beschoeiing, steigers en constructieve elementen,” aldus Folmer. „Het gebruik van tropisch hardhout is daarmee niet langer nodig en kan worden vervangen door circulaire producten uit plastic en textiel.”
Zo wordt onderzocht of van ingezameld waddenplastic zogeheten waddenplanken kunnen worden gemaakt. En die worden dan weer toegepast in de waddenhavens van Lauwersoog, Den Oever en Groningen Seaports.
Gesloten afvalketens
Daarnaast is UPPACT met diverse gemeenten in gesprek om de afvalketen daadwerkelijk te sluiten. Folmer: „Op dit moment wordt ongeveer 50 tot 60 procent van het plastic gerecycled. Wij richten ons juist op de overige 40 à 50 procent: gemengd plastic en textiel dat nu nog wordt verbrand. Dat materiaal kan naar ons, zodat we richting veel hogere recyclingpercentages gaan.”
Samen met Verpact en geïnteresseerde gemeenten wil UPPACT een circulair ketenprogramma opzetten. „Gemeenten leveren hun afval aan en krijgen er duurzame producten voor terug, gemaakt van hun eigen materiaal. Zo gebruik je afval opnieuw, in plaats van het te verbranden.”
Nieuwe toepassingen en regionale samenwerking
UPPACT werkt verder samen met studenten Industrieel Product Ontwerp van de Hanzehogeschool Groningen. „Zij ontwerpen nieuwe toepassingen waarvoor ook daadwerkelijk een markt is,” zegt Folmer. „Daarnaast verkennen we samenwerking met lokale werkbedrijven, bijvoorbeeld bij bewerking, assemblage of plaatsing van de producten.”
Aan grondstoffen geen gebrek, benadrukt hij. „De aanvoer van plastic en textiel is ruimschoots aanwezig. In deze DEMO-fabriek verwerken we straks zo’n 4.000 ton per jaar, maar dat moet op termijn fors groeien. Pas dan maak je écht impact.”
Ter illustratie: 4.000 ton afval levert tienduizenden palen, planken en balken op – circulair, robuust en van hoge kwaliteit. „En volledig recyclebaar, ook nadat ze zijn toegepast en ooit weer vervangen worden.”
Wereldprimeur uit Noord-Nederland
De productie start in het Chemport Innovation Center in Farmsum, waar een team van inmiddels 15 operators uit de regio de fabriek 24/7 draaiende houdt. Maar daar blijft het niet bij. „Noord-Nederland heeft hiermee een wereldprimeur en daar zijn we trots op,” zegt Walstock. „Tegelijkertijd is het onze ambitie om dit concept ook elders toe te passen. Er is belangstelling vanuit Nederland en andere landen. We verwachten dat het UnWastor-concept, met de Mixer-Melter als kern, op termijn op meerdere plekken gaat draaien.”
De oprichters zijn realistisch: „We kunnen dit niet alleen. We hebben partners nodig in de hele keten,” besluiten zij. „Daarom zijn we blij dat er politiek weer aandacht is voor het behalen van circulaire doelstellingen. Als we in Nederland op termijn 50.000 ton (per jaar) gemengd plastic en textiel kunnen verwerken, levert dat circa 150.000 ton CO₂-besparing op. En dat is waar we het samen voor doen.”
UPPACT ziet Noord-Nederland als de kraamkamer van het concept. Hier wordt het ontwikkeld, getest en opgeschaald. Vanuit Farmsum wil het bedrijf bijdragen aan een oplossing voor een wereldwijd probleem: gemengd afval waar tot nu toe geen goed antwoord op bestond.
